Renault Yerli Mi? Bir İzmirli’nin Gözünden
Hadi, bir itirafta bulunayım: Her konuda fazla düşünmemek mümkün değil. Özellikle araba, teknoloji ve tabii ki “yerli” olma meselesi gibi konularda kafamda sürekli bir çark dönüyor. Bir arkadaşım geçen gün bana “Renault yerli mi?” diye sordu, ben de tabii hemen ciddi bir şekilde düşündüm: “Ya, yerli olmak ne demek ki, yani fabrikada mı üretiyoruz, yoksa ruhsal olarak mı yerli oluyoruz?” diye içimden geçirirken, yavaşça bir cevap verdim.
Ama şimdi buradayım, ve sizlere de hem eğlenceli hem de biraz kafa karıştırıcı bir yazı yazmaya karar verdim. Hadi başlayalım: Renault yerli mi? Yani, aslında bu soru biraz daha derinlere inmek lazım. Ama önce bir kahve içelim, sonra rahatça konuşalım.
Renault ve “Yerli” Kavramı: Nedir Bu Yerli Olma Durumu?
Şimdi, Renault yerli mi sorusu aslında sadece bir otomobilin üretildiği yerle mi alakalı? Yoksa o arabayı yapan fabrikanın sahibinin kimliğiyle mi? Ya da bu soruyu sormadan önce, “Bir otomobil yerli olmak zorunda mı?” diye sormak gerekmez mi? Çünkü arkadaşlar, bazı konular var ki, derinlemesine düşündüğümüzde, içimizde ufak bir fırtına kopuyor. “Yerli” demek ne demek? Adana’da üretilmiş ama Almanya’ya satılan bir ürün, yerli mi sayılır? Bence bu sorunun cevabı biraz daha derin.
İçimden bir ses, “Hadi canım, Renault yerli değil, Fransız işi!” diyor ama diğer taraftan, “Ya, bu arabayı Türkiye’de üretiyorlar, o zaman bu yerli olmuyor mu?” diye düşünüyorum. Ya da belki de “yerli” kelimesini biraz fazla büyütüyoruz? Bilmiyorum, bir yanda daha filozofik bakıyorum, diğer yanda “Oğlum, bu araba gerçekten bizim mi?” diye şüphelerim artıyor.
İç sesim:
“Yerli, milli, yerli, milli… Evet, ama biz de bu arabayı alıyoruz. Sonuçta, yerli ya da yabancı olması önemli mi? Ya da önemli olmamalı mı? Gerçekten de…”
Renault Yerli Mi? O Kadar Basit Değil!
Bu soruya en basit cevabım şu: Renault’un yerli olup olmadığını sorarken, aslında çok daha geniş bir soruyu sorguluyoruz: Bir ürün yerli midir, yoksa sadece üretildiği yer mi önemlidir? İzmir’de yaşıyorum, her köşe başında bir otomobil markası var. Bir ara arkadaşım bana “O arabayı aldın mı?” diye soruyor, ben de “Hangi arabayı?” diyorum. “Ya şu Renault’un yeni modelini!” deyince, “Haa, o yerli değil ki!” diye cevap veriyorum. Neyse ki o an o kadar komik bir durum yaşadım ki, kimseye ne düşündüğümü söylemedim, ama içimden hep şu geçiyordu: Renault’un üretildiği yer Türkiye olabilir, ama gerçekten Türk mü?
Tabii, yerli olma meselesine de biraz espri katmak lazım. Hani mesela bazı insanlar bu tür soruları sormaktan keyif alır ya, “Bu Renault yerli mi, yoksa sadece Türk işçileri mi var?” gibi… Kimseyi küçümsemiyorum ama bazen bu “yerlilik” meselesi öyle bir hale geliyor ki, sanki sadece “yerli” kelimesiyle bir ürünün tüm tarihini, tasarımını ve teknoloji altyapısını da değiştirebiliyoruz. Renault yerli mi, gerçekten? Yoksa işin içinde biraz pazarlama hilesi mi var?
Renault’un Yerli Üretimi: Gerçekten Öyle Mi?
Renault’un Türkiye’deki fabrikalarında üretilen otomobillerin yerli olduğunu kabul edebiliriz, ancak teknolojik altyapının tamamen yerli olduğunu söylemek biraz zor. Hani bazen, “Türk işçileri çalışıyor, ama tasarım ve mühendislik Fransa’dan” durumu oluyor ya, işte o kafa karıştırıcı anlardan birini yaşıyoruz. Renault yerli mi? Evet, fabrika Türkiye’de, ama aslında bu arabaların mühendislik ve tasarım kısmı Fransız ekibinin ellerinden çıkıyor. Sonuçta, otomobil yerli mi, bu biraz da bakış açısına göre değişiyor.
Mesela, bir otomobilin tasarımını İstanbul’daki bir ekip yapabilir ama montajı Fransa’da yapılırsa, sence bu araba yerli mi sayılır? Tabii, üretim Türkiye’de ama tasarım tamamen dışarıda ise, o zaman “yerli” kavramı biraz sorgulanabilir.
Renault ve Türk Halkı: Durum Karmaşık, Ama Komik
“Yerli” olma meselesi sadece otomobilde mi? Aslında değil. Aynı soruları teknoloji ürünleri için de soruyoruz. Bir markanın “yerli” olduğunu düşündüğümüz anda, aslında sadece üretim yerinin değiştiğini fark edebiliyoruz. Renault, Türkiye’de üretiliyor ama tasarım, yazılım ve mühendislik kısmı yurt dışından geliyor. O zaman da kafada biraz soru işaretleri oluşuyor: “Bu araba gerçekten bizim mi?”
Ama gerçek şu ki, Renault’un Türkiye’de üretiliyor olması aslında bizim için oldukça anlamlı bir şey. Çalışan insanlar, yerel ekonomiye katkı sağlanması, otomobil endüstrisine yapılan yatırım… Bu açıdan bakınca, evet, Renault’un Türkiye’de üretiliyor olması yine de “yerli” olma yolunda önemli bir adım.
—
Sonuç: Renault Yerli Mi? Biraz Düşün, Biraz Gül
Renault’un yerli olup olmadığı meselesi, aslında sadece bir araba meselesi değil. Hepimizin gündelik hayatında yer alan, üzerinde kafa yoracağımız ve belki de biraz şüpheyle yaklaştığımız bir soru. Renault’un Türkiye’de üretilmesi, yerli otomobil üretme yolundaki ilk adımların atıldığını gösteriyor, ama tasarım ve mühendislik kısmı hala yurt dışında. O yüzden, evet, Renault yerli mi? sorusunun cevabı biraz karışık. Ama bu soruyu sormak, biraz da içimizdeki yerli ve yabancı tartışmasını bir kenara koyarak, otomobilin gerçekten nasıl bir dönüşüm geçirdiğini anlamaya çalışmak olmalı.
Ve belki de cevap aslında basit: Her şeyin yerli olmasına gerek yok, önemli olan katkı sağlamak ve ne kadar ileriye gidebileceğimizi görmek. Ama tabii, sen yine de her ne olursa olsun, Renault’un direksiyonuna geçerken biraz düşün, belki de yerli mi değil mi olduğunu bileceksin.